บทที่ 11 องค์กรแพทย์

MED.1 เป้าหมายและวัตถุประสงค์

มีการกำหนดความมุ่งหมาย/เจตจำนง ขอบเขต(90)  เป้าหมายและวัตถุประสงค์ของการจัดบริการทางการแพทย์ของโรงพยาบาล และของหน่วยให้บริการทางการแพทย์แต่ละสาขา เป็นลายลักษณ์อักษรอย่างชัดเจน
(ดูรายละเอียดในบทที่ 2 ทิศทางนโยบาย)

MED.2 การจัดองค์กรและการบริหาร

มีการจัดองค์กรและการบริหารเพื่อจัดให้มีบริการทางการแพทย์  ตามพันธกิจที่กำหนดไว้ได้อย่างมีคุณภาพและประสิทธิภาพ

(1) มีการจัดองค์กรแพทย์ในระดับโรงพยาบาล(91) ทำหน้าที่เป็นตัวแทน ของวิชาชีพแพทย์  (MED.2.1)

- องค์กรแพทย์มีการประชุมกันอย่างสม่ำเสมอเพื่อทำหน้าที่ตามที่ระบุไว้ในธรรมนูญ
-  องค์กรแพทย์ทำหน้าที่กำหนดนโยบายและแนวทางปฏิบัติ เพื่อธำรงไว้ซึ่งมาตรฐานและจริยธรรมแห่งวิชาชีพ
- องค์กรแพทย์ให้คำปรึกษาและข้อเสนอแนะแก่องค์กรบริหารสูงสุดและทีมผู้บริหาร
- องค์กรแพทย์มีการประสานงานกับองค์กรในระดับกลุ่มงาน/หน่วย รวมทั้งแพทย์แต่ละคนอย่างมีประสิทธิภาพ

(2) มีการจัดองค์กรเป็นภาควิชา/กลุ่มงาน/ฝ่าย/แผนก/หน่วย เพื่อให้บริการทางการแพทย์ตามลักษณะและปริมาณงาน (MED.2.2)

- มีแพทย์ที่มีคุณสมบัติเหมาะสมทำหน้าที่เป็นหัวหน้า  ดูแลระบบบริหารจัดการภายใน(92)

(3)  มีโครงสร้างและกลไกเพื่อส่งเสริมการติดต่อสื่อสารและการแก้ปัญหา ภายในวิชาชีพแพทย์ ระหว่างแพทย์กับผู้ปฏิบัติงานหรือหน่วยงานอื่น และระหว่างแพทย์กับผู้รับบริการ (MED.2.3)

- ระบบรายงาน
- การประชุมแพทย์ (93)
- ระบบสารสนเทศเพื่อการบริหาร
- การประชุมร่วมระหว่างแผนก
- คณะกรรมการกำหนดมาตรฐานบริการทางการแพทย์
- คณะกรรมการประเมินและปรับปรุงคุณภาพบริการทางการแพทย์ (Medical QA/CQI committee)
- คณะกรรมการติดตามการใช้ทรัพยากร (Utilization Review Committee)
- คณะกรรมการคัดเลือกแพทย์เข้าทำงาน (Credential Committee)
- คณะกรรมการจริยธรรม (Ethical Committee)
- คณะกรรมการเวชระเบียน
- มีตัวแทนองค์กรแพทย์เข้าร่วมในคณะกรรมการเภสัชกรรมและการบำบัด
- มีตัวแทนองค์กรแพทย์เข้าร่วมในคณะกรรมการควบคุมการติดเชื้อในโรงพยาบาล
- มีตัวแทนองค์กรแพทย์เข้าร่วมในคณะกรรมการคุณภาพของโรงพยาบาล

(4) มีกลไกให้แพทย์มีส่วนร่วม(94) ในการวางแผน ตัดสินใจ และกำหนดนโยบายที่เกี่ยวกับบริการทางการแพทย์(95)  (MED.2.4)

MED.3 การจัดการทรัพยากรบุคคล

มีการคัดเลือก การกำหนดสิทธิการดูแลผู้ป่วย การจัดอัตรากำลัง และการดูแลการปฏิบัติงาน เพื่อให้ได้แพทย์ที่มีความรู้ ทักษะ และจำนวนที่เหมาะสมกับภาระงาน

(1) มีกลไกการคัดเลือกรับแพทย์เข้าปฏิบัติงาน(96)  และการกำหนด สิทธิการดูแลรักษาผู้ป่วยของแพทย์แต่ละคน(97)   เพื่อเป็นหลักประกันว่าแพทย์ปฏิบัติงานที่ตนเองมีความชำนาญ (MED.3.1)

(2) มีการจัดจำนวนแพทย์ปฏิบัติงานเพียงพอตามความจำเป็นของผู้ป่วย (MED.3.2)

(3) มีกลไกควบคุมดูแลการปฏิบัติงานของแพทย์ที่อยู่ระหว่างการฝึกอบรม(98)  และแพทย์เวรที่ไม่ใช่แพทย์ประจำ(99)  (MED.3.3)

MED.4 การพัฒนาทรัพยากรบุคคล

มีการเตรียมความพร้อม การพัฒนา และการฝึกอบรมให้กับแพทย์ เพื่อส่งเสริมและเอื้ออำนวยให้เกิดการพัฒนาความรู้ ทักษะ และสมรรถนะของแพทย์แต่ละคน

(1) มีการประเมินความต้องการและกำหนดเนื้อหาในการฝึกอบรม (MED.4.1)

(2) มีแผนพัฒนาทรัพยากรบุคคลด้านแพทย์ เพื่อเพิ่มพูนความรู้และทักษะที่จำเป็นในการปฏิบัติงาน (MED.4.2)

(3) มีการจัดปฐมนิเทศสำหรับแพทย์ใหม่ หัวหน้าหน่วยงาน และประธานคณะกรรมการ ที่ได้รับแต่งตั้งใหม่  ในเรื่องนโยบาย, วิธีการทำงาน, และความคาดหวังขององค์กร (MED.4.3)

(4) มีการพัฒนา ฝึกอบรม และศึกษาต่อเนื่องของแพทย์   ที่สอดคล้องกับปัญหา การดูแลรักษาผู้ป่วย (MED.4.4)

- แพทย์ทุกคนได้รับการส่งเสริมให้เข้าร่วมประชุมวิชาการและการฝึกอบรมที่เกี่ยวข้อง
- มีกิจกรรมวิชาการเพื่อการเรียนรู้ร่วมกัน(100) ภายในกลุ่มวิชาชีพแพทย์
- มีกิจกรรมวิชาการเพื่อการเรียนรู้ร่วมกันร่วมกับวิชาชีพอื่น

(5) มีการประเมินแผนพัฒนาทรัพยากรบุคคลในรูปของการเปลี่ยนพฤติกรรม และผลกระทบต่อการดูแล/บริการแก่ผู้ป่วย (MED.4.5)

MED.5 ธรรมนูญ ข้อบังคับ นโยบายและวิธีปฏิบัติ

มีธรรมนูญ ข้อบังคับ  นโยบายและวิธีปฏิบัติงานเป็นลายลักษณ์อักษร ซึ่งสะท้อนความรู้และหลักการของวิชาชีพที่ทันสมัย  สอดคล้องกับพันธกิจ ของบริการทางการแพทย์/กฎระเบียบที่เกี่ยวข้อง  และทุกคนยึดถือเป็นแนวทางในการปฏิบัติ

(1) มีการจัดทำธรรมนูญหรือข้อบังคับขององค์กรแพทย์(101)  เพื่อใช้เป็นแนวทาง ในการดูแลมาตรฐาน และจริยธรรมการทำงานโดยกลุ่มผู้ประกอบวิชาชีพด้วยกันเอง (MED.5.1)

(2) เนื้อหาของนโยบายและวิธีปฏิบัติที่เกี่ยวข้องกับแพทย์มีความสอดคล้อง กับนโยบายของโรงพยาบาล  ครอบคลุมเรื่องของการประกอบวิชาชีพเวชกรรม(102) , การบริหารจัดการ, ประเด็นทางจริยธรรม/กฎหมาย/สังคม, ความปลอดภัย, การพัฒนากำลังคน, บันทึกและการจัดทำเอกสาร(103)  (MED.5.3)

MED.6 การดูแลผู้ป่วย

แพทย์ทุกคนให้การดูแลผู้ป่วยด้วยความรับผิดชอบแห่งวิชาชีพ  และอยู่บนพื้นฐานของความรู้ที่ทันสมัย
(ดูรายละเอียดในบทที่ 15-20 การดูแลรักษาผู้ป่วย)

MED.7 กิจกรรมพัฒนาคุณภาพ

มีกิจกรรมติดตามประเมินและพัฒนาคุณภาพของการให้บริการทางการแพทย์ โดยการทำงานเป็นทีม สอดคล้องกับทิศทางการดำเนินงานของโรงพยาบาล และมีการพัฒนาอย่างต่อเนื่อง
(ดูรายละเอียดในบทที่ 8 กระบวนการคุณภาพทั่วไป และบทที่ 9 กระบวนการคุณภาพด้านคลินิกบริการ)
 



(90)  ขอบเขตงานของหน่วยบริการทางการแพทย์ ได้แก่ การดูแลรักษาผู้ป่วย, การศึกษาต่อเนื่อง, การปรับปรุงคุณภาพ, การบริหารความเสี่ยง, การทบทวนการใช้ทรัพยากร, การส่งเสริมสุขภาพและป้องกันโรค, การเรียนการสอน และการวิจัย (ในโรงเรียนแพทย์)

(91)  รูปแบบขององค์กรแพทย์:  มีความยืดหยุ่นขึ้นกับขนาดและประเภทของโรงพยาบาล เช่น คณะกรรมการแพทย์สำหรับโรงพยาบาลขนาดใหญ่ ที่ประชุมแพทย์ทุกคนสำหรับโรงพยาบาลขนาดเล็ก

(92)  มีพื้นฐานการศึกษาและประสบการณ์ในสาขานั้นๆ มีทักษะที่จำเป็นได้แก่ การบริหารจัดการ การเป็นผู้นำ มนุษยสัมพันธ์ การสอน


(93)  ควรมีการประชุมแพทย์ทุกคนอย่างน้อยปีละ 4 ครั้ง เพื่อเป็นเวทีพิจารณาประเด็นซึ่งผู้บริหารหรือแพทย์เสนอ

(94)  ตัวอย่างของกลไกดังกล่าวได้แก่ การร่วมเป็นกรรมการ  การให้ข้อมูล  รายงาน  การนำเสนอเรื่องต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้อง

(95)   ประเด็นที่ควรให้แพทย์มีส่วนร่วมในการตัดสินใจ ได้แก่  งบประมาณ  บริการทางคลินิก  การจัดการกับของเสีย  การออกแบบสถานที่  การวางแผนอุบัติภัย  การศึกษา  จริยธรรม  การวางแผนกำลังคน  สุขภาพของเจ้าหน้าที่  การประกันคุณภาพ  การวิจัย  การบริหารความเสี่ยง  การวางแผนยุทธศาสตร์  การทบทวนการใช้ทรัพยากร

(96)  การพิจารณาตรวจสอบความเหมาะสม (credential) ในการรับแพทย์เข้าทำงานหรือต่ออายุการจ้างงานควรประกอบด้วยการทบทวนความรู้สามารถ, การประเมินคุณภาพของเวชปฏิบัติ ความสามารถในการทำงานร่วมกับผู้อื่น, การปฏิบัติตามธรรมนูญ ข้อบังคับ นโยบายและวิธีปฏิบัติ, การมีส่วนร่วมเป็นกรรมการ, การพัฒนาเจ้าหน้าที่และการศึกษาต่อเนื่อง

(97)  การกำหนดสิทธิในการดูแลรักษาผู้ป่วยควรพิจารณาจาก ทักษะทางคลินิก, ประสบการณ์, ความสามารถ, ผลการปฏิบัติงาน, ความร่วมมือกับสาขาวิชาชีพต่างๆ, ความสามารถในการทำงานร่วมกับผู้อื่น, สุขภาพ,  และควรสอดคล้องกับพันธกิจ  แผนพัฒนาโรงพยาบาล  และบริการสนับสนุนที่โรงพยาบาลมีอยู่

(98)  ประกอบด้วย ระบบให้คำปรึกษา, การกำหนดขอบเขตหน้าที่และข้อจำกัด, การประเมินความเหมาะสมของหน้าที่รับผิดชอบและภาระงาน

(99) ประกอบด้วย การตรวจสอบความเหมาะสมของคุณวุฒิและความสามารถ, การส่งมอบเวร, ระบบให้คำปรึกษา, การประเมินผลการปฏิบัติงาน

(100) ได้แก่ การวิเคราะห์ปัญหาเกี่ยวกับบริการของหน่วยงาน, การทบทวนวารสารทางการแพทย์ที่เกี่ยวข้อง, การตรวจเยี่ยมผู้ป่วยร่วมกัน, การร่วมงานวิจัย, การศึกษาด้วยตนเอง, การเรียนรู้วิชาการในสาขาอื่น

(101) ควรระบุสิ่งต่อไปนี้ โครงสร้างองค์กรแพทย์ในระดับโรงพยาบาลและระดับหน่วยงาน, ข้อกำหนดเกี่ยวกับคุณวุฒิของแพทย์และกระบวนการในการรับแพทย์เข้าปฏิบัติงาน, ข้อกำหนดเกี่ยวกับวิธีการในการกำหนดสิทธิการดูแลรักษาผู้ป่วยสำหรับแพทย์แต่ละคน, การดำเนินการเมื่อมีการปฏิบัติที่ไม่สอดคล้องกับจริยธรรมแห่งวิชาชีพ, การจัดทำนโยบาย/วิธีปฏิบัติ ที่เกี่ยวข้องกับแพทย์

(102) เช่น สถานการณ์ที่จำเป็นต้องมีการปรึกษา, กลไกการมอบหมายความรับผิดชอบ, การจัดกิจกรรมประกัน/พัฒนาคุณภาพทางการแพทย์, การดำเนินการในกรณีที่แพทย์ยังไม่มาดูแลผู้ป่วย, กลไกการจัดทำตารางเวร

(103) ข้อกำหนดในเรื่องความสมบูรณ์และระยะเวลาในการบันทึกเวชระเบียน, ข้อกำหนดในการสรุปเวชระเบียนและบทลงโทษ, หลักการและเอกสารที่ใช้ในกรณีต่าง ๆ เช่นใบยินยอมรับการรักษา ทางเลือกในการรักษาและการปฏิเสธการรักษา การบริจาคอวัยวะ การทำแท้ง การทดลองในคน การช่วยให้ฟื้นคืนชีพและการดูแลผู้ป่วยระยะสุดท้าย